Spring naar inhoud

Zonnestroomoverschot: hoe meerwaarde halen uit uw hernieuwbare assets

Zonnepanelen produceren het meest wanneer de vraag het laagst ligt, waardoor negatieve prijzen steeds vaker voorkomen. Ontdek waarom flexibiliteit cruciaal wordt en hoe een slim stuursignaal uw batterij en zonnepanelen laat inspelen op het moment dat energie het meest waard is.

Emiel Ghyselen9 november 20263 min lezen

In België stonden de elektriciteitsprijzen in 2025 519 uur onder nul, een record. Volgens een rapport van de federale energieregulator CREG is dit vooral te wijten aan de groeiende populariteit van zonnepanelen. De geïnstalleerde zonnecapaciteit stijgt, en het aantal negatieve uren stijgt mee. Wanneer de prijs onder nul zakt, betaalt u om uw eigen opgewekte stroom terug te leveren aan het net.

Piek in productie, weinig vraag: hoe zit dat?

Elektriciteit die geproduceerd wordt, moet op hetzelfde moment verbruikt worden. Dat evenwicht houdt het net stabiel en voorkomt storingen. In theorie klinkt een match tussen vraag en aanbod logisch, maar in de praktijk zorgt de opmars van hernieuwbare energie steeds vaker voor een mismatch. Zonnepanelen produceren het meest overdag, net wanneer de vraag doorgaans laag ligt.

Wanneer het aanbod de vraag overstijgt, ontstaat een overschot en duikt de prijs onder nul. Neem een concreet voorbeeld: een bedrijf met een zonnepaneelinstallatie van enkele honderden kW produceert op een zonnige lentedag ruim boven het eigen verbruik. Zonder sturing of opslag wordt dat overschot naar het net geduwd, precies op het moment wanneer de prijs laag, of zelfs negatief, is. Elke kWh die dan wordt teruggeleverd, kost geld in plaats van dat ze iets opbrengt.

Negatieve EPEX Spot prijzen

Flexibiliteit wordt cruciaal

De elektriciteitsmarkt evolueert naar een systeem waarin niet alleen het volume aan hernieuwbare energie telt, maar vooral hoe goed vraag en aanbod op elkaar zijn afgestemd. Vroeger draaiden kerncentrales dag en nacht op vol vermogen en lokte het nachttarief het verbruik naar de nachtelijke uren. Vandaag ligt het overschot midden op de dag, en moet het verbruik zich steeds vaker schikken naar het moment waarop energie beschikbaar is. Om dit te beheersen, wordt flexibiliteit cruciaal.

Overschotten moeten opgeslagen kunnen worden, en verbruik moet verschoven kunnen worden naar momenten van lage prijzen. Zonder die aanpassing zal de kloof tussen negatieve en piekprijzen alleen maar groter worden.

De energietransitie draait niet om méér hernieuwbare productie, maar om hoe we bepalen wanneer en hoe die energie ingezet wordt. Een asset die enkel op een vast schema draait, laat vandaag rendement liggen omdat die asset niet meebeweegt met wat de markt op dat moment waard is.

Assets die meedeinen op de marktwaarde

Traditionele aansturing vertrekt doorgaans van een vast schema of statische regels. Dat maakt het gedrag van een installatie voorspelbaar, maar weinig wendbaar in een markt die voortdurend beweegt. Een batterij die volgens een vaste klok oplaadt en ontlaadt, doet weinig meer dan het minimum. Gekoppeld aan het Stelmo-stuursignaal reageert diezelfde batterij op wat er op de markt gebeurt, en kan ze inspelen op prijsopportuniteiten of prijspieken van zodra die zich voordoen.  

Voor het bedrijf uit ons voorbeeld betekent dit dat de batterij niet reageert, maar vooruit plant. Zodra de day-aheadprijzen van EPEX SPOT gekend zijn, ligt er al een laad- en ontlaadplan voor de volgende dag, afgestemd op de verwachte zonneproductie, het verbruik op de site, de laadtoestand van de batterij en de lokale nettarieven. Dat plan wordt continu bijgestuurd op basis van de prijssignalen op EPEX SPOT en de onbalansmarkt. Zo laadt de batterij tijdens de goedkoopste kwartieren en houdt ze capaciteit achter voor de duurste momenten, voor eigen verbruik of verkoop aan het net.

Inzetten op het meest rendabele moment

De waarde van een energie-asset zit niet alleen in wát die doet, maar vooral in wannéér die dat doet. Het stuursignaal van Stelmo bepaalt dat moment, rekening houdend met de marktprijzen, de lokale nettarieven en de beperkingen van de site. Staan er meerdere assets, zoals zonnepanelen, een batterij en een productie-installatie, dan nemen die geen losse beslissingen meer, maar reageren ze als één geheel. Het signaal koppelt met wat er al staat, via een bestaand EMS of een open API. Dat werkt voor een kleine installatie bij één bedrijf net zo goed als voor grote, zelfstandige batterijparken.

Deel dit artikel